Prawo do odliczenia VAT

Podatnikom zarejestrowanym jako płatnicy VAT przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT, pod warunkiem, że dokonują zakupów związanych ze sprzedażą opodatkowaną. VAT nazywany jest podatkiem od wartości dodanej, czyli wartości o jaką wzrasta cena towaru w poszczególnych fazach obrotu towarem lub usługą.

Istotna dla przedsiębiorcy jest neutralność podatku VAT.  Polega ona na tym, że przy korzystaniu z prawa do odliczenia podatku naliczonego, nie ponosi się ciężaru tego podatku. Oznacza to, że podatkiem obciążony zostaje finalny odbiorca towaru lub usługi, czyli konsument. To właśnie konsument, nabywający opodatkowany towar lub usługę, płaci podatek VAT – bez prawa do jego odliczenia.

Podatek VAT naliczany jest w każdej fazie obrotu towarem lub usługą, aż do dostawy detalicznej na rzecz konsumenta. Rzeczywistemu opodatkowaniu podlega tylko wartość dodana liczona od wartości netto, pomniejszona o podatek VAT z poprzedniej fazy obrotu.

Każdy podatnik dokonuje naliczenia podatku należnego na swoim etapie obrotu i obciąża nim kolejnego odbiorcę, jednocześnie podatnik ma prawo do pomniejszenia swojego podatku o ten, którym obciążyli go jego dostawcy.

Nievatowiec

Osoba, która nie złożyła odpowiedniego dokumentu rejestracyjnego (formularz VAT-R) i nie ma prawa do wystawiania faktur VAT oraz prawa do odliczenia tego podatku, jest nievatowcem. Nievatowiec dokumentuje swoją sprzedaż towarów i usług za pomocą rachunku sprzedaży.

Bycie nievatowcem jest dobrym rozwiązaniem, jeśli odbiorcami towarów i usług są osoby fizycznie nieprowadzące działalności gospodarczej lub podmioty niezarejestrowane jako płatnicy VAT. Wówczas podatek VAT w transakcji (w danej fazie) nie występuje i nie wpływa na cenę, którą obciążony jest ostateczny konsumenta.

W przypadku, gdy podatnik, który rozpoczął działalność gospodarczą jako nievatowiec, przekroczy limit obrotu wynoszący 50 000 zł, stanie się płatnikiem VAT.

Kogo nie obejmuje zwolnienie podmiotowe?

Podatnicy, którzy prowadzą określony rodzaj działalności, nie mogą skorzystać ze zwolnienia podmiotowego. Podczas pierwszej sprzedaży powstaje u nich obowiązek podatkowy w VAT. Do tego typu podatników zaliczają się osoby, które:

  • dokonują dostaw:
    • wyrobów z metali szlachetnych lub z udziałem tych metali,
    • towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, z wyjątkiem: energii elektrycznej (PKWiU 40.10.10) i wyrobów tytoniowych w rozumieniu ustawy o podatku akcyzowym,
    • nowych środków transportu,
    • terenów budowlanych oraz przeznaczonych pod zabudowę;
  • świadczą usługi prawnicze oraz usługi w zakresie doradztwa;
  • świadczą usługi jubilerskie;
  • nie mają siedziby lub miejsca zamieszkania na terytorium kraju.

Sprzedaż usług ze stawką VAT „Zwolniony”

Usługodawca świadczący usługi ze stawką VAT „ZW” nie ma możliwości naliczenia podatku VAT do ceny świadczonych usług. Tym samym, przedsiębiorca nie może dokonać odliczenia podatku VAT od zakupionych towarów i usług, które służą sprzedaży usług nieopodatkowanych. Usługi zwolnione są wymienione w załączniku 4 do ustawy o podatku VAT.

Sprzedaż opodatkowana a sprzedaż zwolniona

Przedsiębiorca zachowuje prawo do odliczenia naliczonego podatku VAT od zakupu towarów i usług służących sprzedaży opodatkowanej, jeśli taką sprzedaż prowadzi.

Podatnik, który dokonuje zakupu towarów i usług związanych zarówno ze sprzedażą opodatkowaną jak i zwolnioną, może częściowo rozliczyć podatek VAT. W takiej sytuacji konieczne jest ustalenie wskaźnika VAT. Wskaźnik VAT stanowi stosunek sprzedaży opodatkowanej do całkowitej i na podstawie wyliczonego wskaźnika dokonuje się odliczenia.

Kto nie ma prawa do odliczenia podatku VAT?

Do grupy podatników, którzy nie mają prawa do odliczenia podatku VAT należą podatnicy, którzy:

  • świadczą usługi taksówek osobowych i opodatkowani są w formie ryczałtu;
  • świadczą usługi turystyczne na zasadach szczególnej procedury (VAT-marża);
  • dokonują dostawy towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich lub antyków, a ich podstawą opodatkowania jest VAT-marża;
  • dokonują nabycia towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich i antyków, jeśli nabyto je u podatnika, który wykonuje czynności polegające na dostawie tych towarów, opodatkowane według szczególnej procedury VAT-marża.

Częściowe odliczenie VAT

Brak prawa do odliczenia VAT obejmuje również:

  • zakup usług noclegowych i gastronomicznych – chyba, że usługi te zostały nabyte przez podatników świadczących usługi turystyki, opodatkowanych na zasadach ogólnych (wchodzą w skład tej usługi) oraz nabycia gotowych posiłków dla pasażerów, przez podatników świadczących usługi przewozu osób;
  • zakup paliwa do samochodów osobowych;
  • zakup i wynajem samochodów osobowych – prawo do odliczenia VAT przysługuje tylko w wysokości 60% podatku naliczonego, jednak nie więcej niż 6000 złotych.

W ustawie o podatku od towarów i usług zlikwidowano zakaz odliczania podatku VAT, jeżeli wydatek na nabycie towarów i usług nie mógł być zaliczony do kosztów uzyskania przychodu . Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje w takim zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.

Podatnikom zarejestrowanym jako płatnicy VAT przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT, pod warunkiem, że dokonują zakupów związanych ze sprzedażą opodatkowaną. VAT nazywany jest podatkiem od wartości dodanej, czyli wartości o jaką wzrasta cena towaru w poszczególnych fazach obrotu towarem lub usługą.

Istotna dla przedsiębiorcy jest neutralność podatku VAT. Polega ona na tym, że przy korzystaniu z prawa do odliczenia podatku naliczonego, nie ponosi się ciężaru tego podatku. Oznacza to, że podatkiem obciążony zostaje finalny odbiorca towaru lub usługi, czyli konsument. To właśnie konsument, nabywający opodatkowany towar lub usługę, płaci podatek VAT – bez prawa do jego odliczenia.

Podatek VAT naliczany jest w każdej fazie obrotu towarem lub usługą, aż do dostawy detalicznej na rzecz konsumenta. Rzeczywistemu opodatkowaniu podlega tylko wartość dodana liczona od wartości netto, pomniejszona o podatek VAT z poprzedniej fazy obrotu.

Każdy podatnik dokonuje naliczenia podatku należnego na swoim etapie obrotu i obciąża nim kolejnego odbiorcę, jednocześnie podatnik ma prawo do pomniejszenia swojego podatku o ten, którym obciążyli go jego dostawcy.

Nievatowiec (h2)

Osoba, która nie złożyła odpowiedniego dokumentu rejestracyjnego (formularz VAT-R) i nie ma prawa do wystawiania faktur VAT oraz prawa do odliczenia tego podatku, jest nievatowcem. Nievatowiec dokumentuje swoją sprzedaż towarów i usług za pomocą rachunku sprzedaży.

Bycie nievatowcem jest dobrym rozwiązaniem, jeśli odbiorcami towarów i usług są osoby fizycznie nieprowadzące działalności gospodarczej lub podmioty niezarejestrowane jako płatnicy VAT. Wówczas podatek VAT w transakcji (w danej fazie) nie występuje i nie wpływa na cenę, którą obciążony jest ostateczny konsumenta.

W przypadku, gdy podatnik, który rozpoczął działalność gospodarczą jako nievatowiec, przekroczy limit obrotu wynoszący 50 000 zł, stanie się płatnikiem VAT.

Kogo nie obejmuje zwolnienie podmiotowe?(h2)

Podatnicy, którzy prowadzą określony rodzaj działalności, nie mogą skorzystać ze zwolnienia podmiotowego. Podczas pierwszej sprzedaży powstaje u nich obowiązek podatkowy w VAT. Do tego typu podatników zaliczają się osoby, które:

1. Dokonują dostaw:

wyrobów z metali szlachetnych lub z udziałem tych metali,

towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, z wyjątkiem: energii elektrycznej (PKWiU 40.10.10) i wyrobów tytoniowych w rozumieniu ustawy o podatku akcyzowym

nowych środków transportu,

terenów budowlanych oraz przeznaczonych pod zabudowę.

2. Świadczą usługi prawnicze oraz usługi w zakresie doradztwa.

3. Świadczą usługi jubilerskie.

4. Nie mają siedziby lub miejsca zamieszkania na terytorium kraju.

Sprzedaż usług ze stawką VAT „Zwolniony” (h2)

Usługodawca świadczący tego rodzaju usługi nie ma możliwości naliczenia podatku VAT do ceny świadczonych usług. Tym samym, przedsiębiorca nie może dokonać odliczenia podatku VAT od zakupionych towarów i usług, które służą sprzedaży usług nieopodatkowanych. Usługi zwolnione są wymienione w załączniku 4 do ustawy o podatku VAT.

Sprzedaż opodatkowana a sprzedaż zwolniona (h3)

Przedsiębiorca zachowuje prawo do odliczenia naliczonego podatku VAT od zakupu towarów i usług służących sprzedaży opodatkowanej, jeśli taką sprzedaż prowadzi.

Podatnik, który dokonuje zakupu towarów i usług związanych zarówno ze sprzedażą opodatkowaną jak i zwolnioną, może częściowo rozliczyć podatek VAT. W takiej sytuacji konieczne jest ustalenie wskaźnika VAT (podlinkowanie do wskaźnika vat). Wskaźnik VAT stanowi stosunek sprzedaży opodatkowanej do całkowitej i na podstawie wyliczonego wskaźnika dokonuje się odliczenia.

Kto nie ma prawa do odliczenia podatku VAT?(h2)

Do grupy podatników, którzy nie mają prawa do odliczenia podatku VAT należą podatnicy, którzy:

świadczą usługi taksówek osobowych i opodatkowani są w formie ryczałtu;

świadczą usługi turystyczne na zasadach szczególnej procedury (VAT-marża);

dokonują dostawy towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich lub antyków, a ich podstawą opodatkowania jest VAT-marża;

dokonują nabycia towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich i antyków, jeśli nabyto je u podatnika, który wykonuje czynności polegające na dostawie tych towarów, opodatkowane według szczególnej procedury VAT-marża.

Częściowe odliczenie VAT (h2)

Brak prawa do odliczenia VAT obejmuje również:

zakup usług noclegowych i gastronomicznych – chyba, że usługi te zostały nabyte przez podatników świadczących usługi turystyki, opodatkowanych na zasadach ogólnych (wchodzą w skład tej usługi) oraz nabycia gotowych posiłków dla pasażerów, przez podatników świadczących usługi przewozu osób;

zakup paliwa do samochodów osobowych;

zakup i wynajem samochodów osobowych – prawo do odliczenia VAT przysługuje tylko w wysokości 60% podatku naliczonego, jednak nie więcej niż 6000 złotych.

W ustawie o podatku od towarów i usług zlikwidowano zakaz odliczania podatku VAT, jeżeli wydatek na nabycie towarów i usług nie mógł być zaliczony do kosztów uzyskania przychodu . Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje w takim zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.

Serwis VAT-R

Zapraszamy do wypełnienia deklaracji VAT-R z naszą pomocą. Interaktywny formularz VAT-R pozwoli łatwo zgłosić firmę do VAT. Nasi eksperci online wpierają proces wypełniania dekalaracji VAT-R.

Od ponad 15 lat Power Media S.A. - dostarcza tysiącom polskich firm narzędzia pomocne w prowadzeniu własnego biznesu. Mała księgowość jest prosta w obsłudze jak nigdy dotąd. Dzięki nam założysz firmę korzystając z interaktywnego wniosku CEIDG-1, wyszukasz odpowiednie kody PKD, a nasz program do faktur, pozwoli bezpłatnie wystawiać faktury. Możesz też skorzystać z aplikacji, dzięki której rozliczysz swój PIT.