Ulga na złe długi

Sprzedaż towaru powoduje powstanie obowiązku podatkowego u sprzedawcy. Sprzedaż należy wykazać w ewidencji oraz w deklaracji składanej za okres, powstał obowiązek podatkowy. Wraz z zaewidencjonowaniem sprzedaży, sprzedawca powinien wystawić fakturę VAT, która potwierdza dokonanie sprzedaży.

Zdarzają się, że podatnik nie otrzyma zapłaty za swój towar (lub usługę). Jednak będzie musiał odprowadzić należny VAT, gdyż powstał obowiązek podatkowy. W przypadku, gdy kontrahent nie ureguluje zobowiązania w terminie, podatnik może skorzystać z tzw. „ulgi na złe długi”, która umożliwia skorygowanie VAT należnego. Szczególne uregulowania tej kwestii zawiera art. 89a i 89b ustawy o podatku od towarów i usług.

Stosowanie ulgi na złe długi

Jeśli dłużnik nie ureguluje swojej należności w ciągu 180 dni od upływu terminu płatności, wierzyciel ma prawo odzyskać VAT, który wpłacił z tytułu tej transakcji do urzędu skarbowego, a dłużnik ma obowiązek oddać kwotę VAT, którą otrzymał od budżetu państwa w formie odliczenia VAT naliczonego.

Stosowanie „ulgi na złe długi” umożliwia faktyczne odzyskanie przez wierzycieli kwot VAT, które zapłacili za nierzetelnych kontrahentów.

Korekta należnego podatku VAT

Wierzyciel ma możliwość skorygowania podatku należnego, jeśli nieściągalność jego należności została uprawdopodobniona oraz, gdy spełni on wszystkie wskazane poniżej warunki.

Nieściągalność wierzytelności uważa się za uprawdopodobnioną w sytuacji, gdy nie została ona uregulowana w ciągu 180 dni od upływu terminu płatności określonego w umowie lub na fakturze (art. 89a ust. 1a ustawy o VAT). Przepisy ustawy o VAT nie wymagają od podatnika posiadania dodatkowych dowodów nieściągalności wierzytelności.

Dla ustalenia nieściągalności wierzytelności, podatnik musi posiadać faktury lub umowy, z których wynika termin płatności.

Warunki skorzystania z ulgi

  • dostawa towaru lub świadczenie usług zostało dokonana na rzecz czynnego podatnika, który nie jest w trakcie postępowania upadłościowego lub likwidacji;
  • wierzytelności zostały uprzednio wykazane w deklaracji jako obrót opodatkowany i podatek należny;
  • w dniu dokonania korekty zarówno wierzyciel, jak i dłużnik, są podatnikami zarejestrowanymi jako czynni podatnicy VAT;
  • wierzytelności nie zostały zbyte;
  • od daty wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność nie upłynęły jeszcze 2 lata – licząc od końca roku, w którym została wystawiona. W tym okresie mieści się 180 dni, które uprawdopodobniają nieściągalność wierzytelności z nieopłaconej faktury VAT;
  • wierzyciel zawiadomił dłużnika o zamiarze skorygowania podatku należnego, a dłużnik w ciągu 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia nadal nie uregulował zaległej należności.

Dokonywanie korekty

Aby dokonać korekty wynikającej z ulgi na złe długi, należy spełnić kilka opisanych niżej warunków.

  1. Dostawca musi powiadomić dłużnika o zamiarze skorygowania podatku należnego. Jeśli w ciągu 14 dni od dostarczenia zawiadomienia, zapłata nie zostanie uiszczona, dostawca na prawo do naliczenia korekty.
  2. Dokonanie korekty jest możliwe w rozliczeniu za okres rozliczeniowy, w którym upłynął 14. dzień od dnia otrzymania zawiadomienia przez dłużnika, nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym wierzyciel uzyskał potwierdzenie odbioru tego zawiadomienia. Nowe przepisy precyzyjnie określają, iż warunkiem dokonania korekty jest uzyskanie przez wierzyciela potwierdzenia odbioru zawiadomienia przez dłużnika.
  3. Podatnik (wierzyciel) obowiązany jest wraz z deklaracją podatkową, w której dokonuje korekty podatku należnego, zawiadomić o korekcie właściwy urząd skarbowy, podając jednocześnie kwoty korekty podatku należnego.
  4. Po złożeniu deklaracji z kwotą korekty oraz stosownego zawiadomienia w urzędzie skarbowym, podatnik (wierzyciel) ma 7 dni na zawiadomienie dłużnika o dokonanej korekcie.
  5. Następnie podatnik (wierzyciel) ma obowiązek przesłać do właściwego dla podatnika (wierzyciela) urzędu skarbowego kopię zawiadomienia dłużnika o dokonanej korekcie VAT.
  6. Kiedy dłużnik otrzyma zawiadomienie, ma obowiązek skorygowania podatku naliczonego w okresie, w którym został odliczony – jeśli nie uregulował należności w ciągu 14 dni.
  7. Jeśli po złożeniu deklaracji VAT dłużnik jednak ureguluje należność (w jakiejkolwiek formie) – podatnik (wierzyciel) zobowiązany jest zwiększyć VAT należny w rozliczeniu za okres, w którym należność została uregulowana.

W przypadku częściowego uregulowania należności, podatnik (wierzyciel) zwiększa VAT należny o kwotę tego podatku przypadającą na część uregulowanej należności. Tym samym, nawet w przypadku gdy podatnik (wierzyciel) uzyska w końcu zapłatę należności od dłużnika, nie dokonuje korekty należnego VAT wstecz, ale zwiększa podatek należny w bieżącej deklaracji – składanej za miesiąc, w którym otrzymał należność.

Problemy z ulgą na złe długi

Wraz z nowelizacją ustawy o VAT z końca 2008 roku, podatnicy zyskali faktyczną możliwość stosowania ulgi na złe długi w VAT. Wcześniej, problemem była konieczność udokumentowania nieściągalności należności na potrzeby podatku dochodowego oraz konieczność wypełnienia innych warunków wynikających z ustawy o VAT.

Od nowelizacji z 2008 roku, aby dokonać rozliczenia z tytułu ulgi na złe długi, wystarczy uprawdopodobnić nieściągalność należności. Warunek ten realizowany jest automatycznie wraz z upływem 180 dni od terminu płatności.

Stosowanie ulgi, gdy kontrahent nie przyjmuje wezwania

Konieczność skutecznego doręczenia dłużnikowi zawiadomienia o zamiarze skorzystania z ulgi stanowi główną przyczynę problemów podatników ze stosowaniem ulgi na złe długi.

Art. 89b ust. 5 ustawy o VAT mówi, że do zawiadomień o zamiarze korekty należnego VAT mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej o doręczeniach. Przepisy te wprowadzają jednak domniemanie doręczenia pisma, co ułatwia skorzystanie z prawa do ulgi na złe długi.

Na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej można stwierdzić, że pisma należy doręczać za pokwitowaniem przez pocztę.

Gdy nie można doręczyć pisma za pokwitowaniem, poczta przechowuje pismo przez 14 dni i dwukrotnie zawiadamia adresata o pozostawaniu pisma. Jeśli dwukrotnie powiadomiony adresat (dłużnik) nie podejmie pisma, zawiadomienie o zamiarze skorzystania z ulgi uznaje się za doręczone (doręczenie dorozumiane).

Z związku z tym, jeżeli dłużnik nie przyjmie zawiadomienia (nie odbierze pisma na poczcie), skutek doręczenia nastąpi 14. dnia przechowywania pisma na poczcie. Szczegółowe zasady doręczeń regulują art. 144-154c Ordynacji podatkowej.

Ograniczenia w korzystaniu z ulgi

Z prawa do ulgi na złe długi nie mogą skorzystać podmioty pozostające w powiązaniach o charakterze kapitałowym lub rodzinnym. Niemożliwe jest także skorzystanie z ulgi w przypadku likwidacji firmy dłużnika, ponieważ jednym z warunków jest konieczność bycia przez dłużnika czynnym podatnikiem VAT. Dłużnik nie może być w upadłości w momencie dostawy towaru. Ogłoszenie upadłości dłużnika będącego czynnym podatnikiem VAT w momencie skorzystania z ulgi przez wierzyciela nie wyklucza prawa do niej.

Serwis VAT-R

Zapraszamy do wypełnienia deklaracji VAT-R z naszą pomocą. Interaktywny formularz VAT-R pozwoli łatwo zgłosić firmę do VAT. Nasi eksperci online wpierają proces wypełniania dekalaracji VAT-R.

Od ponad 15 lat Power Media S.A. - dostarcza tysiącom polskich firm narzędzia pomocne w prowadzeniu własnego biznesu. Mała księgowość jest prosta w obsłudze jak nigdy dotąd. Dzięki nam założysz firmę korzystając z interaktywnego wniosku CEIDG-1, wyszukasz odpowiednie kody PKD, a nasz program do faktur, pozwoli bezpłatnie wystawiać faktury. Możesz też skorzystać z aplikacji, dzięki której rozliczysz swój PIT.